San Francisko
destinacije

San Francisko

San Francisko je finansijski, kulturni i komercijalni centar Severne Kalifornije, područja sa više od 7,4 miliona stanovnika. To je najgušće naseljeni veliki grad u Kaliforniji i drugi najgušće naseljeni u Sjedninjenim Američkim Državama nakon Njujorka. Po broju stanovnika je četvrti najveći grad u Kaliforniji i 13. u SAD. San Francisko je osnovan 29. juna 1776. godine, kada su kolonisti iz Španije podigli utvrđenje i crkvu nazvane po svecu Sv. Francisu. Kalifornijska Zlatna Groznica 1849. godine donela je ubrzan porast, čineći tada San Francsiko največim gradom Zapadne obale. Nakon što je 3/4 grada uništeno u zemljotresu i požaru 1906. godine, San Francisko se brzo oporavio.

San Francisko je popularna turistička destinacija, poznata po hladnijim letima, magli, strmim brdima, raznolikoj arhitekturi i znamenitostima kao što je most Golden Gejt. U ovom grad je takođe predstavništvo pet velikih bankarskih institucija i mnoštvo drugih kompanija, kao što su Levi Strauss, Gap, Dropbox, Twitter, Mozilla ili Yelp.

San Francisko

 

SAN FRANCISKO

San Francisko je poznat po hladnijim letima, magli, strmim brdima, raznolikoj arhitekturi i znamenitostima

San Francisko

 

SAN FRANCISKO

San Francisko je najgušće naseljeni veliki grad u Kaliforniji i drugi najgušće naseljeni u SAD

Golden Gejt San Francisko

 

GOLDEN GEJT

Golden Gejt je viseći most dugačak tri a širok jednu milju, iznad kanala koji spaja zaliv San Francisko i Pacifik

Golden Gejt

Golden Gejt (Golden Gate) jedan je od najprepoznatljivijih simbola San Francsika i Sjedinjenih Američkih Država. Golden Gejt je viseći most dugačak tri a širok jednu milju, iznad kanala koji spaja zaliv San Francisko i Pacifik. Smatra se, ako ne najlepšim, onda bar mostom koji je najčešće fotografisan. Otvoren je 27. maja 1937. godine.

Pre nego što je izgrađen, jedna kratka ruta između San Franciska i okruga Marin bio je brodom. Zato su mnogi želeli da se izgradi most, jer je San Francisko bio najveći grad u SAD koji se i dalje služio primarno trajektima. Pošto nije postojala trajna povezanost među zajednicama oko zaliva, stopa napretka grada bila je ispod nacionalnog proseka. Mnogi eksperti su tvrdili da je ne može sagraditi most preko 2.000 metara, gde su bile jake plime i vodene struje, sa dubinom vode od 113 metara na centru kanala, kao i uz čest jak vetar. Rekli su da jaki vetrovi i zaslepljujuća magla čine izgradnju i operativnost nemogućim.

Iako ideja o mostu preko kanala nije nova, predlog koji je razmatran bio je tek 1916. godine objavljen u San Francisko Buletinu, od strane bivšeg studenta inženjerstva Džejmsa Vilkinsa. Gradski inženjer procenio je troškove na 100 miliona dolara, što je u to vreme bilo nepraktično. Na pitanje šta se moglo sagraditi za manje para odgovorio je Džozef Štraus, ambiciozni inženjer i pesnik koji je, kao tezu za diplomski rad, dizajnirao 55 milja dugački železnički most. U to vreme, Štraus je kompletirao oko 400 pokretnih mostova, ali ništa veličine novog projekta. Prvobitni nacrt je predstavljao dva masivna nosača sa obe strane, povezane centralnim držačima, za koje je tvrdio da se mogu sagraditi za 17 miliona dolara. Uz izmene oko dizajna, lokalne vlasti su prihvatile njegov projekat.

Izgradnja Golden Gejta počela je 5. januara 1933. godine, a projekat je koštao više od 35 miliona dolara. Projekat je završen i otvoren 27. maja 1937. godine, proslavom koja je trajala nedelju dana. Dan pre nego što je vozilima dozvoljeno da ga koriste, 200.000 ljudi ga je prepešačilo. U maju 1987. godine, na pedesetogodišnjicu otvaranja Golden Gejta, saobraćaj preko mosta je zatvoren za vozila i omogućeno je pešacima da ga pređu. Međutim, ova proslava je privukla između 750.000 i milion ljudi i loša kontrola dovela je do zakrčenja mosta, zbog čega se centralni deo mosta savio. Iako je dizajniran da se savije pod velikim opterećenjem, zvaničnici su saopštili da nekontrolisan pristup pešacima neće biti deo 75. godišnjice 27. naja 2012. godine.

ISTORIJA

Najstariji arheološki dokazi o ljudskim naseobinama na teritoriji grada San Francisko datiraju iz 3.000 p.n.e. Pleme Jelami živelo je u nekoliko malih sela kada je španska istraživačka grupa stigla 2. novembra 1769. godine, što je prva dokumentovana poseta Evropljana u zaliv San Francisko. Sedam godina kasnije, 28. marta 1776. godine španci su podigli utvrđenje i crkvu posvećenu svecu Sv. Francisu. Nakon sticanja nezavisnosti od Španije, 1821. godine ova oblast je postala deo Meksika. Pod njihovov vlašću ova zemlja je privatizovana. Godine 1835. Englez Vilijam Ričardson osnovao je prvi nezavisan ranč. Osmislio je plan ulica za proširenje naseobine i grad, pod imeno Jerba Buena, počeo je da privlači doseljenike. Kada je Kalifornija pala u ruke Sjedinjenih Država 7. jula 1846. godine, kapetan Džon Montgomeri došao je da osvoji Jerba Buenu dva dana kasnije. Grad je preimenovsn u San Francisko 30. januara naredne godine i Meksiko je zvanično predao teritoriju. I pored atraktivne lokacije kao luka i pomorska baza, San Francisko je i dalje bio mala naseobina na neprijatnom geografskom položaju.

Zlatna Groznica Kalifornije donela je more tragača za zlatom, što je podiglo populaciju sa 1.000 iz 1848. godine na 25.000 do decembra 1849. godine. Obećano bogatstvo bilo je tako jako da su posade pristiglih brodova dezertirali i pojurili ka poljima zlata. Kalifornija je brzo dobila status države i vojska je izgradila Fort Point, kao i tvrđavu na ostrvu Alkatraz kako bi osigurali zaliv San Francisko. Preduzetnici su se trudili da profitiraju na bogatstvu Zlatne Groznice. Razvijanje luke San Franciska i izgradnji železnice učinio je oblast oko zaliva trgovačkim centrom. Oko 1901. godine San Francisko je bio poznat po svom neobičnom stilu, svečanim hotelima i naprednoj umetničkoj sceni.

Zadnjih 20 godina viđena su dva 'buma' u industriji. Prvi je bio tačka-com u kasnim 90-im, kada su startip kompanije oporavili ekonomiju San Franciska. Veliki broj preduzetnika i programera kompjuterskih aplikacija doselio se u grad, koje su pratili profesionalnci iz oblasti marketinga, dizajna i prodaje. Potreba za životnim i poslovnim prostorom pokrenuo je nov napredak i širenje grada. Do 2000. godine populacija je premašila rekord iz 1950. godine. Do sredine 2000-ih, novi 'bum' bile su socijalne mreže, sa San Franciskom kao popularnom lokacijom za tehničke kancelarije i popularno mesto za život za ljude zaposlene u Silikonskoj Dolini, u kompanijama kao Apple i Google.

Kulturni i umetnički život

San Francisko karakterišu brojne kulturno bogate lokacije sa delovima grada koji su građeni u različitom duhu, koji se nalaze oko komercijalnog dela grada gde mogu da šetaju i stanovnici i posetioci. Zbog ovih karakteristika, San Francisko je ocenjen kao drugi 'najšetaniji' grad u SAD. Od 1990-ih potreba za veštim ljduima iz oblasti informacione tehnologije privuklo je stručnjake iz celog sveta i stvorilo visok standard života u San Francisku. Cene nekretnina, kao i plata postale su najviše u SAD, što je stvorilo velike i otmene restorane, ali i umetničku scenu. Po istraživanju iz 2014. godine, kvalitet života u San Francisku bio je na prvom mestu u SAD. Ali, zbog izuzetno skupog života, mnoge porodice srednje i niže klase morale su da napuste grad.

The War Memorial operska kuća dom je San Francsiko opere, koja je druga najveća operska kompanija u Severnoj Americi, kao i San Francisko balet. Filmor je mužička lokacija u Zapadnom Editonu (deo grada) i druga je oličenje istorijskog mesta, koje je slavu stekla 60-ih, kada su bili domaćini tada nepoznatim muzičarima kao što su Dženis Džoplin, Led Zeppelin i drugi. San Francisko ima veliki broj pozorišta i koncertnih bina.

Nekoliko parkova i gotovo sve plaže formiraju deo regionalnog Golden Gejt Nacionalnog rekreativnog centra, jednog od najposećenijih u sistemu nacionalnih parkova SAD-a, sa preko 13 miliona posetilaca godišnje. U okviru atrakcija rekreacionog centra spadaju plaža Okean, koja ide duž obale Pacifika, i plaža Bejker, koja se nalazi u zalivu zapadno od Golden Gejta. Postoji više od 220 parkova koje održava odeljenje zelenila San Franciska. Najveći i najpoznatiji je Golden Gejt park, koji se proteže od centra grada na zapad do Pacifika. Nekada pokriven travom i peščanim dinama, park je osmišljen 1860-ih i napravljen sađenjem na hiljade drveća i biljaka. Veliki park je bogat sa kulturnim i prirodnim atrakcijama, kao što su Konzervatorija Cveća, Japanska Bašta i Botanička Bašta. Jezero Mersed je slatkovodno jezero okruženo parkom u blizini zoološkog vrta u kojem ima preko 250 vrsta životinja, od kojih su mnoge ugrožene.

Golden Gejt park

 

GOLDEN GEJT PARK

Najveći i najpoznatiji park je Golden Gejt park, koji se proteže od centra grada na zapad do Pacifika

Fillmore San Francisko

 

FILLMORE

Na sceni Filmora počinjale su neke od kasnijih zvezda, kao što su Dženis Džoplin i Led Zeppelin

War Memorial Opera House

 

WAR MEMORIAL

The War Memorial operska kuća dom je San Francsiko opere, druge najveće operske kompanije u Severnoj Americi

Zemljotres

U 5:12 ujutru 18. aprila 1906. godine, veliki zemljotres pogodio je San Francisko i Severnu Kaliforniju. Kako su se zgrade rušile usled potresa, popucale su gasovodne cevi i uzrokovale su požar koji se proširio po gradu i nekontrolisano goreo nekoliko dana. Kako glavni dovod vode nije radio, pokupali su da požar kontrolišu tako što su dinamitom raznosili blokove građevina praveći branu. Više od 3/4 grada bilo je u ruševinama, uključujući gotovo ceo centar grada. Tadašnji proračun žrtava iznosio je 498, ali prema modernim procenama taj broj iznosio je nekoliko hiljada. Više od polovine populacije (400.000) ostalo je bez doma.

Obnavljanje je bilo brzo i u velikoj razmeri. Umesto da u potpunosti obnove mrežu ulica, odlučili su se za brzinu. Banka je omogućila zajam za mnoge kojima su domovi uništeni, Odbor za Urbano Istraživanje (Planning and Urban Research Association) osnovan je 1910. godine da proceni kvalitet građe nakon zemljotresa. Zemljotres je ubrzao razvoj zapadnih delova grada koji su preživeli požar. Tokom ovog perioda je San Francisko izgradio neke od svojih najvažnijih infrastruktura.

... i još ponešto o San Francisku

Prema istraživanju iz 2014. godine, 29% zagađenosti vazduha San Franciska dolazi iz Kine.

Alkatraz je bio jedini federalni zatvor koji je nudio toplu vodu zatvorenicima, navodno da se ne bi navikli na hladne temperature ako probaju da pobegnu.

Aerodrom u San Francisku drže 267 stubova koji stoje na čeličnim kugličnim ležajevima, omogućavajući tlu da se pomeri 20 inča u bilo kom pravcu usled zemljotresa.

Najstrmija ulica San Franciska je ulica Livenvort (Leavenworth) i pod uglom je od 31,5 stepeni.

San Francisko je izgrađen na 43 brda.

Na četvrtom je mestu u svetu po broju milijardera koji žive u gradu, iza Njujorka, Moskve i Londona.