Grad Petra
destinacije

Petra

Petra se nalazi u današnjem Jordanu i svojevremeno je bila glavni grad arapskog Nabatejskog carstva, centar trgovine, odredište karavana, a razvoj grada nastavljen je u doba Rimskog carstva. Zapadnom svetu otkriven je tek 1812. godine, nakon što ga je pronašao švajcarski istraživač Johan Ludvig Burhardt. Poznata je po svojoj arhitekturi klesanja u kamenu i sistemu vodenih kanala. Osnovan najverovatnije oko 312. godine pre nove ere, kao glavni grad Nabatejskog carstva, predstavlja simbol Jordana, kao i najposećeniju turističku odrednicu Jordana. Smešten je na padini planine Džabal al-Madbah, u basenu među planinama koje formiraju istočni obod Arabe, velike doline koja se prostire od Mrtvog mora do zaliva Akaba. Petra je UNESCO listi Svetske baštine od 1985. godine.

Petra slike

 

PETRA

Petra je poznata po svojoj arhitekturi klesanja u kamenu i sistemu vodenih kanala

Petra slika

 

PETRA

Zapadnom svetu otkriven je 1812. godine, kada ga je pronašao švajcarski istraživač Johan Ludvig Burhardt

Petra

 

PETRA

Osnovan je oko 312. godine p.n.e., kao glavni grad Nabatejskog carstva, i predstavlja simbol Jordana

ISTORIJA

Nije nedvosmisleno dokazano kako su Nabatejci nazivali svoj glavni grad. Stari zavet spominje mesto u Edomu pod imenom Sela (stena). Ali sporno je odnosi li se to na nabatejski glavni grad koji grčki izvori navode pod imenom Petra, što takođe znači 'stena'. Međutim, u helenističkom svetu je bilo više mesta istog imena. Prema nekim drugim izvorima čija verodostojnost nije dokazana, Nabatejci su svoj glavni grad nazivali Reqem ili Reqmu što znači 'crveni', a moglo bi da se tumačiti kao asocijacija na boje stena oko Petre. Istorija grada je najuže povezana s Nabatejcima. Međutim, osim nekih uklesanih natpisa, Nabatejci nisu ostavili pisane tragove. Zbog toga, istorija Petre može se utvrditi samo u fragmentima i to iz biblijskih kao i grčkih i rimskih izvora.

Prema arheološkim nalazima, visinska dolina Petre bila je povremeno naseljena još u razdoblju starijeg kamenog doba (paleolitik), a od mlađeg kamenog doba (neolitik), od oko 9000. godine pre nove ere, je trajno naseljena. Biblija spominje Horite i Edomite kao stanovnike tog područja od oko 1500. godine p.n.e. Nakon što su Persijanci osvojili Palestinu u 6. veku p.n.e., iz unutrašnjosti Arabije stiže semitski narod Nabatejaca i istiskuje Edomite. Sa stočarstva prelaze na kontrolu trgovačkih putova koji se ukrštaju kod Petre. Od 3. veka p.n.e. počinje rast značaja Petre. Stanovništvo, do tada polunomadi, napuštaju svoje šatore i zamenjuju ih trajnim domovima. Istovremeno raste i učvršćuje se politička moć i oblikuje stabilna kraljevska vlast. Makabejci prvi spominju u svojim tekstovima kralja Aretasa I u godini 168. p.n.e. Njemu i njegovim naslednicima uspelo je da se odupru uticaju Egipta, kao i da prošire područje uticaja Petre na račun područja kojim je vladala dinastija Seleukida. Istovremeno, bili su otvoreni uticajima svog helenističkog okruženja.

Napredovanje Petre se nastavilo. U vreme kralja Aretasa III (87. p.n.e. do 62. p.n.e) osvajaju Damask, mešaju se u borbe za vlast u Judeji i opsedaju Jerusalim. Tada se na tom području pojavljuje Rim i napredovanje Petre je zaustavljeno. Još gotovo 200 godina Petra zadržava unutrašnju samoupravu, blagostanje grada i dalje raste, a broj stanovnika, prema procenama, dosiže 30.000 do 40.000. Ipak, kad su ih 106. godine pobedili Rimljani, postaju jedna od provincija Rimskog carstva i postupno gube na značenju. Zatim doživljavaju dva snažna potresa (363. i 551.), a kad Arapi 663. godine osvajaju to područje, zadnji stanovnici napuštaju Petru.

Najvažnije građevine

Sačuvano je oko 800 građevina i žrtvenika. Obeleženi su nabatejskim, grčko-helenističkim i rimskim uticajima. Vrlo često se na samo jednom spomeniku mogu videti stilski elementi sve tri kulture.

Riznica

Na izlasku iz kanjona, koji s istočne strane ulazi u kotlinu Petre, nailazi se tačno na verovatno najpoznatiju građevinu Petre, Khazne al-Firaun. Izraz 'građevina' i nije najtačniji, jer se kod očuvanih objekata u Petri ne radi o građenim spomenicima, nego o objektima koji su uklesani u stene. Beduini su ju nazivali 'Faraonska riznica', iako se u stvari radi o jednom od mnogih u stenu uklesanih grobnica. Nije dokazano kad je rađena. Neki smatraju da je rađena u 1. veku p.n.e., dok drugi veruju da je iz 2. veka nove ere, iz vremena cara Hadrijana.

Rimsko pozorište

Na putu od ulaska u kotlinu prema centru Petre, s leve strane se nalazi dosta dobro očuvan amfiteatar iz 1. veka. I on je, kao i druge građevine, isklesan iz stene. Ima 33 reda sedišta, i imao je oko 5.000 mesta. Kod klesanja amfiteatra, otvoreni su prilazi nizu grobnica koje su još ranije bile uklesane u stene. Amfiteatar su otkrili američki arheolozi 1961. godine.

Grobovi u kraljevskoj steni

Severno od amfiteatra izdiže se tzv. kraljevski zid. Na oko pola visine stene isklesano je više monumentalnih grobnica jedna do druge. Razaznaju se nabatejski, grčki i rimski uticaji.

Ed-Deir, grobnica u steni

Na izlasku s područja nekadašnjeg grada, nalazi se možda najlepši spomenik ove izgubljene kulture, El-Deir. U prevodu, ovo ime znači 'samostan'. Verovatno zato, jer su u srednjem veku ovde živeli monasi. Nije skriven, leži visoko na bregu i impresivan je ne samo zbog svoje veličine. Samo urna na vrhu ukrasnog okruglog hrama nad ulazom je visoka 9 m. Zbog njegovog jednostavnog, ali monumentalnog stila, Ed-Deir se smatra jednim od vrhunaca nabatejske kulture.

Kazane al-Firaun riznica u Petri

 

KHAZANE AL-FIRAUN

Na izlasku iz kanjona nailazi se tačno na verovatno najpoznatiju građevinu Petre, Khazne al-Firaun

Petra slika

 

PETRA

Sačuvano je oko 800 građevina i žrtvenika, obeleženih nabatejskim, grčko-helenističkim i rimskim uticajima

El-Dair grobnica Petra

 

EL-DAIR GROBNICA

Na izlasku s područja nekadašnjeg grada, nalazi se možda najlepši spomenik ove izgubljene kulture, El-Deir

Religija

Nabatejci su se molili Arapskim bogovima i boginjama iz pre-Islamskih vremena, kao i nekolicini svojih kraljeva. Dušara je bio glavni bog, praćen svojim ženskom trojstvom: Al-Uza, Alat i Manat. Mnoge statue uklesane u stene oslikavaju ove bogove. Novi dokazi ukazuju da šira teologija Edomita i Nabetejaca ima jake veze sa odnosima Zemlja-Sunce, koje se često manifestuju u orjentaciji važnijih struktura u Petri ka izlascima i zalascima Sunca. Manastir, najveći spomenik u Petri, datira iz prvog veka p.n.e. i posvećen je Obodasu I, a veruje se da je simpozijum bogu Obodasu. Ta informacija je upisana na ruševinama manastira.

Hrišćanstvo je našlo put do Petre u 4. veku, skoro 500 godina nakon što je Petra uspostavljena kao trgovinski centar. Nakon islamskih osvajanja (629-632) Hrišćanstvo je ustupilo mesto Islamu. Tokom prvih Krstaških ratova, Petra je bila okupirana od strane Baldvina I od Kraljevstva Jerusalima. Ostalo je u rukama Franaka do 1189. godine. Dva zamka iz perioda Krstaša poznata su unutar i oko Petre. Prvi je al-Wu'ayra i nalazi se severno od Wadi Musa. Drugi je na vrhu el-Habisa, u srcu Petre. Po arapskoj tradiciji, Petra je mesto gde je Mojsije udario stenu svojim štapom i voda je potekla, i gde je njegov brat Aron sahranjen.

... i još ponešto o Petri

Petra je zavedena kao UNESCO Svetska baština 1985. godine. UNESCO takođe opisuje Petru kao 'jedno od najvrednijih kulturnih značaja ljudske kulturne baštine'.

Inke su bili eksperti u građevinskoj tehnici, blokove kamena su sekli tako precizno, da su se uklapali međusobno čvrsto bez ikakvog maltera.

Petra je bio centar trgovinskih karavana, važno raskršće na putu trgovine svilom. Nalazio se na raskršću između Kine, Indije, Egipta, Grčke, Rima, Sirije i južne Arabije.

Petra je grčka reč za 'kamen'

Bilo je dovoljno vode da opsluži 30.000 ljudi, za koliko se veruje da je živelo u Petri. Bilo je takođe dovoljno vode u ovom pustinjskom delu za uzgajanje bujnih bašti.

Arheolozi su istražili samo 15% Petre. Ostatak je još uvek neistražen.